Ontwikkeling Amsterdam Smart City Dashboard in volle gang

Ontwikkeling Amsterdam Smart City Dashboard in volle gang

Over technologische uitdagingen en ethische kanttekeningen

Henk Scholten, topman van Geodan, demonstreerde het Amsterdam Smart City Dashboard tijdens de conferentie Inclusive Smart Cities by Design 2019 in Amsterdam. Over deze bijeenkomst viel al te lezen in het vorige nummer van BIGnieuws. In dit vervolgartikel gaat Scholten in een gesprek met BIGnieuws verder in op de ontwikkeling van smart cities in het algemeen en de totstandkoming van het Amsterdam Smart City Dashboard in het bijzonder.

Door Lambert-Jan Koops

Henk Scholten, CEO van Geodan: “Met het oog op de explosieve groei van het aantal actieve sensoren is het essentieel dat er een dekkend 5G-netwerk komt.”

Het doel van een smart city mag bekend zijn: deze kan de levenskwaliteit van een stad verhogen omdat de organisatie van een stad efficiënter kan plaatsvinden. Hiervoor zijn alle onderdelen van de stad met elkaar verbonden via een centraal systeem dat de input van sensoren en andere databronnen verzamelt. Momenteel is het nog niet mogelijk om op stedelijke schaal een volledige, complete smart city te onderhouden, maar de eerste stappen worden gezet. Zo ook in Amsterdam, waarvan onlangs het Amsterdam Smart City Dashboard werd getoond.
Voor heel Amsterdam Zuidoost is een digital twin ontwikkeld om de stad leefbaar en ‘smart’ te maken. Deze computeromgeving, gebaseerd op open data, toont Amsterdam in 3D. Zo zijn bijvoorbeeld bomen, vuilnisbakken, elektrische laadpalen en dakkapellen op huizen te zien. Deze digital twin is visueel gemaakt met het Amsterdam Smart City Dashboard, dat realtime gevoed wordt met data uit een groot aantal databronnen en realtime-sensoren. Hierdoor ontstaat een zeer actuele weergave van de stand van zaken in de stad, en op basis daarvan kunnen de gebruikers van het dashboard, zoals de gemeente Amsterdam, de bijpassende bestuurlijke beslissingen nemen.

Perspectieven
De belangrijkste vragen die een organisatie zichzelf moet stellen voor het begint aan de ontwikkeling van een product, zijn natuurlijk: wat willen we precies ontwerpen en hoe kunnen we dat het beste doen? Dat was niet anders bij de ontwikkeling van het Amsterdam Smart City Dashboard, zo vertelt Scholten: “Er valt op verschillende manieren te kijken naar een dergelijke oplossing. Het technisch perspectief is uiteraard zeer belangrijk, omdat daarmee de mogelijkheden worden begrensd. Maar ook het gebruikersperspectief is essentieel, omdat de uiteindelijke functies die zo´n systeem biedt wel relevant moeten zijn. Op basis van een inventarisatie van de gebruikerswensen en de technische mogelijkheden hebben we besloten om ons bij het Amsterdam Smart City Dashboard in eerste instantie te richten op een drietal thema’s: Leefomgeving, Mobiliteit en Energietransitie.”
Het zal geen verwondering wekken dat de drie thema’s die Scholten noemt van groot belang zijn voor de gemeente Amsterdam. De totstandkoming van het dashboard is het resultaat van een publiek-private samenwerking tussen Geodan en de gemeente die drie jaar geleden van start is gegaan. De eerste resultaten van deze samenwerking werden daarbij in 2018 getoond, toen de beide partijen een (statische) digital twin van Amsterdam presenteerden die de informatie bevatte van alle basisregistraties, inclusief hoofdbestanden. “Dat 3D-model van de stad was eigenlijk het canvas waarop we ons dashboard moesten invullen”, zo legt Scholten uit. “Het afgelopen jaar hebben we ons dan ook toegelegd op integratie van realtime-data in het model en op de ontwikkeling van een interface voor de eindgebruiker. Met betrekking tot die interface hebben we bovendien nog de extra eis gesteld dat deze makkelijk te begrijpen moest zijn. Het gebruik van het dashboard zal daarbij overigens in de tijd evolueren. De vorm en inhoud zijn immers sterk afhankelijk van het type gebruiker en het doel. Een mooi voorbeeld daarvan is nu al het gebruik van de gegevens door de burger, in dit geval leerlingen op de middelbare school. We hebben voor de leerlingen de digital twin in hun omgeving gebracht, Minecraft. Alle data rondom de energietransitie zijn in hun omgeving dezelfde als voor de overige gebruikers. Zij moeten er met elkaar naar streven hun buurt zo duurzaam mogelijk te maken.”

De Johan Cruijff ArenA is momenteel nog het centrale punt van het werkgebied van het Amsterdam Smart City Dashboard. 

 

Open source
De gemeente Amsterdam is verantwoordelijk voor alle data die worden gebruikt voor het Amsterdam Smart City Dashboard en heeft als ontwikkelingspartner de harde eis gesteld dat het een open source-systeem zou worden dat gebruikmaakt van open standaarden. Vandaar dat het dashboard gebruikmaakt van GOST, een door Geodan ontwikkelde open source-implementatie van de SensorThings API. GOST is gecertificeerd door het Open Geospatial Consortium en wordt ook al op andere plaatsen in Nederland ingezet voor de Internet of Things (IoT-)verwerking van data. “Met behulp van GOST is het in principe mogelijk om de data van alle sensoren te verzamelen. Het is alleen niet verstandig om dat op dit moment al te willen, omdat er simpelweg te veel sensoren zijn die data verzamelen en het huidige mobiele netwerk niet in staat is om al die data te verwerken. Ook met het oog op de explosieve groei van het aantal actieve sensoren, is het daarom essentieel dat er een dekkend 5G-netwerk komt dat deze datastroom wel aankan.”
Dat er vele data nodig zijn voor een volledig realtime-overzicht van de stad, blijkt wel uit het mobiliteitsvoorbeeld dat Scholten geeft. “Vervoersstromen zijn in eerste instantie goed in kaart te brengen omdat er heel veel tellussen in wegen zijn aangebracht, waarmee voertuigen worden geregistreerd. Daar komen echter ook nog camerabeelden bij, die natuurlijk ook input leveren voor het dashboard. Ook zijn er parkeergelegenheden die het aantal bezette en vrije plaatsen bijhouden met sensoren. Met de combinatie van die gegevens is het al enigszins mogelijk om een advies te geven aan automobilisten, maar dat advies bevat dan nog niet alle vervoersmogelijkheden. Het is bijvoorbeeld prima denkbaar dat het in sommige gevallen veel sneller is om een auto veel verder van de bestemming af te parkeren en vervolgens het laatste stuk te fietsen. Een dergelijk advies is echter alleen te geven wanneer ook wordt bijgehouden of er bij een parkeerplaats eventueel ook fietsen te huur zijn. Sommige organisaties, zoals de NS, houden dat weer bij met sensoren en die informatie is dan ook prima op te nemen in het systeem. Op die manier denken we na over het steeds verder invullen van het systeem en het completeren van de informatieketen. De uitdaging is daarbij dat we bij alle thema’s de juiste sensoren vinden en ook de bijbehorende data.”

Johan Cruijff ArenA
Alhoewel er momenteel nog geen dekkend 5G-netwerk beschikbaar is, maakt het Amsterdam Smart City Dashboard hier al wel gebruik van. Scholten: “In het werkgebied van ons dashboard zijn we inmiddels begonnen met het testen van 5G, waarbij we ons met name richten op de Johan Cruijff ArenA, het centrale punt van het werkgebied. De ArenA biedt als testlocatie verschillende voordelen. Niet alleen zijn daar de verschillende technische voorzieningen aanwezig voor crowd control, er komen ook met enige regelmaat grote hoeveelheden bezoekers over de vloer die gebruikmaken van het mobiele netwerk. We krijgen op deze locatie dus niet alleen inzicht in de manier waarop realtime-data door een beheerder kunnen worden gebruikt voor het monitoren en aansturen van de bezoekersstromen, maar kunnen ook zien hoe een mobiel netwerk zich gedraagt bij piekbelasting.”
Het gebruik van een 5G-netwerk is uiteraard niet het enige technische aandachtspunt voor het ontwikkelteam van het Amsterdam Smart City Dashboard. Alle data worden in de cloud opgeslagen en daarbij worden meerdere platforms tegelijkertijd ingezet. “We gebruiken onder andere systemen van de Johan Cruijff ArenA, van de gemeente Amsterdam en van Microsoft en die moeten wel goed aan elkaar worden geknoopt. Dat betekent dus dat we techniek van de bovenste plank moeten gebruiken, ook al omdat alle data en functionaliteit 24 uur per dag beschikbaar moeten zijn. Ondanks de complexe technologie, hebben we echter inmiddels alles onder controle: het dashboard is live en functioneert goed”, zo stelt Scholten.

Voor het thema Mobiliteit toont het Amsterdam Smart City Dashboard de rijsnelheden op de A10, eventuele vertragingen in het OV en het aantal beschikbare parkeerplaatsen en huurfietsen in de stad. 
Privacy
Naast het technologische aspect van het Amsterdam Smart City Dashboard is er ook nog een ander aandachtspunt bij het ontwikkelen van dit systeem en dat betreft de privacy van burgers. Een aspect dat volgens Scholten de volle aandacht verdiend. “Ik vind dat je mag verwachten dat een overheid die een dergelijk systeem opzet, ook nadenkt over het privacy-aspect. Er is technisch al heel veel mogelijk, zo blijkt wel uit het werk van grote dataverzamelaars als Amazon en Booking.com. Zij hebben toegang tot enorme hoeveelheden persoonlijke gegevens. Door middel van slimme algoritmen (AI) kunnen zij deze gegevens vervolgens bewerken, zodat er persoonlijke profielen ontstaan die het gedrag van personen in meer of mindere mate kunnen voorspellen.

We moeten ons echt bewust zijn van deze mogelijkheden en ons vervolgens afvragen in hoeverre dergelijke toepassingen ook verantwoord zijn. Dat is wat mij betreft een essentiële discussie die vooraf moet worden gevoerd: telkens weer een boete van 500 miljoen uitdelen aan een techreus die te ver gaat, is misschien wel goed voor de staatskas, maar niet de juiste manier van werken omdat daarmee altijd achter de feiten aan wordt gelopen. Daarom vind ik het ook belangrijk dat we de ethische grenzen bewaken bij de ontwikkeling van smart cities. Net zoals het bij medici gebruikelijk is dat ze een verklaring ondertekenen waarin ze aangeven dat ze privacy zullen respecteren, zouden we dat bij de ontwikkeling van smart cities ook moeten doen. Een gedragscode voor de ontwikkelaars van systemen. Waarbij we wat mij betreft dan de Europese waarden en normen hanteren, die toch weer wat anders zijn dan die van Aziatische landen en de VS.
Voor het Amsterdam Smart City Dashboard geldt dat we alle partners laten tekenen voor het juist inzetten van de toepassing en dat we met elkaar aan het verbeteren van de gedragscode werken. We zijn namelijk hard op weg om een technologisch gestuurde wereld te creëren en daar moeten we de goede dingen uit weten te halen, zowel op technologisch als op ethisch gebied.”

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn
Share on twitter
Twitter
Scroll naar top